Tất niên thuyền ở Sa Huỳnh

Lê Văn Chương – bienphong.com.vn, 15/3/2010

Cửa biển Sa Huỳnh những ngày giáp tết, từng đoàn thuyền ra khơi tranh thủ trở về. Trong cuộc hành trình vạn dặm, ngọn núi Trường Sơn bất chợt rẽ nhánh, chồm ra hướng biển, tạc thêm một nét chấm phá trong bức tranh Sa Huỳnh. Hình núi, dáng đất, cuộc mưu sinh nhọc nhằn với biển, khiến cho con người nơi đây còn gìn giữ nhiều nét văn hóa. Đó là các công trình lăng miếu được xây dựng công phu, với hoạt động lễ hội mang đậm tín ngưỡng dân gian: Hát múa Bả trạo, Sắc bùa vào dịp cầu ngư, mừng lúa mới; đặc biệt là tết cổ truyền với lễ cúng tất niên Thuyền.

Chiều 30, làng Sa Huỳnh tổ chức cúng tất niên thuyền. Bia rượu nâng lên hạ xuống, tiếng cười nói vui vẻ của xóm giềng. Đó là khoảnh khắc để các ngư dân bù lại những ngày tháng gian nan trên biển cả. Sáng mùng 2, là ngày tết thuyền. Mỗi chủ thuyền đều lo sắm lễ gồm: Hoa quả, xôi, gà. Trên 500 con thuyền uốn quanh theo cửa lạch, khói hương nghi ngút thâm trầm về trời. Các thuyền trưởng chắp tay đứng trang nghiêm gần đốc thuyền hoe đỏ, xạm đen – chứng tích của những ngày bạt sóng, đưa ngư dân vượt ngàn trùng khơi. Đây là dịp các chủ thuyền cáo với tổ tiên, thần Nam Hải đã qua một năm đánh bắt thuận buồm xuôi gió, đồng thời khấn nguyện được sự phù hộ, giúp đỡ ra khơi bình an, làm ăn tài lộc trong năm mới.

Cửa biển Sa Huỳnh chia làm 4 Vạn. Vạn Thạch Bi, Vạn Câu, Vạn Thạnh Đức 1, Vạn Thạnh Đức 2. Sau chương trình hát múa Bả trạo, Sắc bùa của làng muối Tân Diêm và làng cá Sa Huỳnh là đến giờ mở khẩu. Tiếng trống thùng thùng vang trong không gian. 10 chiếc thuyền của các vạn nối đuôi chạy trước, hàng chục chiếc thuyền khác xuất hành theo sau. Hàng ngàn ngư dân reo hò hướng mắt theo đoàn thuyền.

Thủ tục mở khẩu được ông Ơi, trưởng vạn thuật lại tỉ mỉ: Ra đến ngang cửa và Dinh Bà, trưởng vạn vái hạ thủy: “Hôm nay, ngày… tháng…năm, ngư dân Sa Huỳnh xuất dương, hạ nghệ mở cửa cho bốn vạn…”. Sau đó, gạo, muối, giấy ngũ sắc được rắc xuống nước. Vừa thoát ra khỏi cửa, ông trưởng vạn hô tài công: “Lấy đại lợi”! Lập tức chiếc thuyền chạy đầu vòng ra hướng Đông, quặt lại hướng Nam. Tấm lưới trên thuyền được quăng xuống nước làm phép. Chiếc thuyền tiếp tục quặt qua hướng Đông, ngư dân trên thuyền kéo lưới lên kết thúc thủ tục “động thủy” và thẳng tiến ra biển để đánh mẻ lưới đầu năm.

Sau 30 phút đánh lưới, chủ vạn phải chạy vào bờ. Thường thì năm nào chủ vạn thả lưới cũng bắt được cá. Gặp lúc trời êm đánh được cá ngừ, gặp lúc trời động đánh được cá nháy, cá hố dài cả sải tay. Khoảng thời gian mở khẩu đến lúc thuyền về, mọi trục trặc dù nhỏ đều coi như chưa thuận.

Giờ mở khẩu, đứng tại hòn đá bia Phổ Châu, nhìn ngược về trung tâm làng cá Sa Huỳnh, núi Thạnh Đức như “bà đỡ thiên nhiên”, lao ra ôm vòng lấy cửa biển, tạo ra khung cảnh quá đỗi yên bình. Ngàn xưa cư dân Sa Huỳnh đã vươn ra làm chủ biển cả, giao thương với thế giới bên ngoài. Còn giờ đây, đoàn tàu ào ạt ra khơi.

About Sa Huỳnh

[Liên hệ: Việt Hà, mayngontay@yahoo.com.] Sa Huỳnh là một thị trấn nhỏ của huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi, miền Trung Trung Bộ của Việt Nam. Sa Huỳnh nằm sát biển Đông. Phía Tây giáp dãy núi Trường Sơn. Có đường quốc lộ 1A và đường tàu thống nhất Bắc Nam xuyên qua.
This entry was posted in Tản mạn - Kỉ niệm. Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s